Yazı Detayı
06 Haziran 2018 - Çarşamba 16:31 Bu yazı 1529 kez okundu
 
İTTİFAKLI SEÇİM ve VEKİL SAYISININ HESAPLANMASI
Ahmet Salgut
asalgut@gazetesiz.biz
 
 

Ülkemizdeki seçimlerde uygulanmakta olan D’Hondt Sistemi bir seçim çevresinde her partinin aldığı oy toplamı sırasıyla 1’e, 2’ye, 3’e, 4’e ... bölünür ve o seçim çevresinin çıkaracağı milletvekili veya meclis üyesi sayısına ulaşıncaya kadar bu işleme devam edilir. Elde edilen paylar parti farkı gözetmeksizin, büyükten küçüğe doğru sıralanır. Milletvekillikleri veya meclis üyelikleri bu sıralamaya göre partilere tahsis edilir. 

 


Osmaniye’deki son iki genel seçimde partilerin aldığı oy sayıları ve oranları şu şekildeydi:


7 Haziran 2015 seçimi:                                             1 Kasım 2015 Seçimi:
Kullanılan Oy: 285.178                                             Kullanılan Oy: 288.072
Katılım Oranı: 84,72                                                  Katılım Oranı: 84,94 
MHP: ( 46,8) 114.990                                             AK Parti: (46,75) 132.713 
AKP:(38,75) 108.756                                            MHP: ( 34.58)        98.178
CHP:(13,34) 37.330                                              CHP: ( 13,56)        38.491
HDP:(3,83) 10.735                                                HDP: ( 2,66)            7.553
SP:(1,35) 3.774                                                     SP: ( 0,5)                1.428 

 

 

Her iki seçimde de AK Parti ve MHP milletvekili sayılarını 2’şer olarak paylaşmıştır. Ama bu sefer diğer seçimlere göre biraz farklı… Şöyle ki bu sefer partilerin geneli ittifak olarak seçime girmekte ve ittifaktaki partilerin toplam oy oranı barajı geçtiği takdirde diğer ittifaktaki her parti barajı geçmiş sayılacak ayrıca seçmen herhangi bir partiye oy vermeyip desteklediği ittifaka da oy verecek; örneğin ittifak içerisindeki hangi partiye oy vereceği konusunda kararsız olan seçmen her iki partiye ayrılan yere dahi mührünü basarsa o oy desteklediği ittifak lehine yazılacaktır. Zaten milletvekili sayısı hesaplamasında öncelikle ittifak oylarına bakılacak ve birden fazla partiye gelecek şekilde mühür basılı oy pusulası desteklediği ittifakın oylarını arttıracaktır. Başka bir deyişle milletvekili hesaplaması yapılırken ittifaklar tek bir parti gibi değerlendirilerek ittifaka katılan partilerin aldığı toplam oy adedi üzerinden öncelikle ittifaklar ve seçime tek başına giren partiler arasında D’Hondt sistemiyle milletvekili dağıtımı yapılacak sonra da ittifakların çıkarmaya hak kazandığı milletvekili sayısı ittifakta yer alan partiler arasında partilerin kendi aldıkları oy adedine göre yine D’Hondt sistemiyle dağıtılacaktır.

 

 

Hesaplamayı daha somutlaştırmak için bir örnek vermek gerekirse AK Parti, CHP, İyi Parti, HDP, MHP ve Saadet Partisinin ülke genelinde aldıkları yüzde oy oranları sırasıyla 37, 25, 17, 14, 5 ve 2 olsun. Ülke barajı yüzde 10... Bu partilerin 4 milletvekili çıkaran Osmaniye ilindeki oy oranları da sırasıyla 35, 15, 17, 4, 25 ve 5 olsun. Bu varsayımlara göre milletvekili hesabı şu şekilde yapılacaktır:

 


MHP her ne kadar kendi oy oranıyla ülke barajını aşamamış olsa da Cumhur İttifakının toplam oy oranı yüzde 42 olduğundan milletvekili çıkarmaya hak kazanacaktır. Aynı şekilde Saadet Partisi de kendi oy oranı ile ülke barajını aşamasa da içerisinde bulunduğu Millet İttifakının toplam oy oranı 44 olduğundan ve HDP’nin de zaten ülke barajını aştığından yukarıda sayılan bütün partiler hesaba dahil edilecektir.

 


Öncelikle Cumhur İttifakı ve Millet İttifakı birer tek partiymiş gibi kabul edilerek vekil hesabı yapılacaktır. Buna göre İlk milletvekilini yüzde 60 oy oranıyla Cumhur İttifakı çıkaracaktır. İkinci vekil için Cumhur İttifakının oy oranı 60 / 2 = 30 iken Millet İttifakının oy oranı (17+15) yüzde 32 olduğundan ikinci vekili Millet İttifakı çıkaracaktır. Üçüncü vekil için Cumhur İttifakı 60 / 2 = 30; Millet İttifakı 32 / 2 = 16 oy oranına sahip olduğundan üçüncü vekili Cumhur ittifakı çıkaracaktır. Dördüncü vekil için Cumhur İttifakı 60 / 3 = 20, Millet İttifakı 32 / 2 = 16 oy oranına sahip olduğundan dördüncü vekili de Cumhur ittifakı çıkaracaktır. Buna göre ilk adımda Cumhur İttifakı 3, Millet İttifakı 1 vekil çıkarmış olacaktır.

 

 

İkinci adımda Cumhur İttifakının çıkardığı 3 milletvekili AK Parti ve MHP arasında dağıtılacaktır. Buna göre ilk vekili yüzde 35 oy oranıyla A partisi çıkaracaktır. İkinci vekil için AK Parti 35 / 2 = 17,5, B partisi 25 oy oranına sahip olduğundan ikinci vekili MHP çıkaracaktır. Üçüncü vekil için AK Parti 35 / 2 = 17,5, MHP 25 / 2 = 12,5 oy oranına sahip olduğundan 3. vekili de AK Parti çıkaracaktır. Millet İttifakına gelince ittifak olarak bir tane vekil çıkarabileceklerinden aralarındaki en fazla oy oranına sahip İyi Parti milletvekili çıkaracaktır. Buna göre ittifak sisteminin sonucu olarak yukarıda örnek verilen, partilerin oy oranlarına göre AK Parti 2, MHP 1, İyi Parti 1 vekil çıkarmış olacaktır. Eğer milletvekili hesabı eski sistemde yapıldığı gibi yapılsaydı baraj altında kalan MHP hiç vekil çıkaramayacaktı.


Not: Parti oy oranları örneklemeyi somutlaştırmak için tahmini olarak yazılan oranlardır.

 
Etiketler: İTTİFAKLI, SEÇİM, ve, VEKİL, SAYISININ, HESAPLANMASI,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
Haber Yazılımı